04 октября, 2018

Михаил Райф: Азербайджан и Израиль сотрудничают практически во всех сферах.

Председатель фракции Ликуд в городском муниципалитете, член муниципального совета Ришон-ле-Циона, Михаил Райф позитивно оценивает роль горско-еврейской общины в жизни города и перспективы развития сотрудничества Израиля и Азербайджана.«В Ришон-ле-Ционе проживает несколько сот евреев-выходцев из Закавказья. Пожилые люди активны в общественно-политической жизни города», - сказал Михаил Райф.
По его словам, израильская молодежь помнит язык и традиции своих родителей и тоже активно участвует в общественной жизни города.
«Евреи-выходцы из Закавказья, насколько я знаю, тесно поддерживают связи с Азербайджаном, Дагестаном. Что касается меня, я сам родился в Сибири, городе Новокузнецке, окончил среднюю школу с отличием в Украине. В Баку был около 40 лет назад, в студенческие годы, в составе спортивной делегации. С удовольствием готов посетить Азербайджан, много слышал об этой красивой стране, о ее чудесной архитектуре», - отметил Райф.
Член ришонского муниципального совета отметил необходимость подписания договора городов-побратимов между Ришон-ле-Цион и азербайджанским городом: «У Ришон-ле-Циона 13 городов-побратимов, в том числе, 3 - на территории бывшего Советского Союза (Адмиралтейский район С.Петербурга, Харьков и Витебск). Насколько я знаю, Шемаха и Тират-Кармель, Мингячевир и Афула являются городами-побратимами. Я думаю, что пришло время поговорить о городе-побратиме в Азербайджане».
Касаясь азербайджано-израильских отношений, Райф отметил, что Баку и Иерусалим построили многосторонние и стратегические отношения в сфере обороны и энергетики.
«Отношения двух стран развиваются по нарастающей линии. Азербайджан и Израиль сотрудничают практически во всех сферах, в политических, экономических, военных, культурных областях. В мае в Израиле прошло первое заседание азербайджано-израильской совместной комиссии по экономическому сотрудничеству. По его итогам стороны определили направления взаимодействия. Это заседание дало толчок к дальнейшему развитию двусторонних отношений»,- подчеркнул он.
Михаил Райф также добавил, что евреи в Азербайджане проживают более 2 тысяч лет.
«В Азербайджане создана благоприятная атмосфера для всех народов, имеются необходимые условия для свободного и мирного сосуществования представителей различных национальностей. Сегодня Азербайджан признан во всем мире как образцовая толерантная и мультикультурная страна»,- заявил собеседник.

07 июня, 2018

"Azərsu"ASC Şəki şəhər sakinlərinə qarşı soyqırımı.

Milyonlarla vəsayitin ayrılmasına baxmayaraq verilən suyun  keyfiyyəti standarta uyğundu deyil,Suyun kirlilik faizi həddən artıqdır.Texniki suyu icməli su əvəzinə əhaliyə verilir.

03 июня, 2018

Kamran Mammadov:CONTRADICTORY VIEWS ON INTERNATIONAL RELATIONS.


Dear audiences,I am Kamran Mammadov greeting you from Azerbaijan. Today, I would like to make comments on the problematic situation arising due to Jerusalem recently through the following video broadcasting.As you know, the norms of international law regulating the international relations were instituted from the beginning of the last century. Gradually improving norms, conventions and main principles of international law which ensure the functionality of UN as a respected international organization lose priority in some cases. These norms and principles accepted by all UN member states should play crucial role on all levels of international relations. Nevertheless, these norms and principles are ignored sometimes in the disputes and conflicts between states and the contradictory views are emerged on the disputes. The political disputes due to the Jerusalem question keeping the actuality and covering the agenda of international relations for long time have confronted the strong and leading countries of the world and region. The hot course of ongoing processes on this question can be considered as if it is committed artificially. Thus, civil people – Palestinians (children, women and young people) have been involved in provocative actions and clashes against the Israeli military and police forces deliberately by some illegal provocative organizations. The tragic results of these clashes are intended to make propaganda against Israel and to arouse instability in the Middle East by the distortion of the International Law. However, the features of ongoing processes related with the Jerusalem except the sanctions in terms of International Law to any of disputing parties and stipulate the challenge to the possibility of peace definitely. This conflict is not referred to the thorough basis and its resolution is soon possible from several important aspects. Therefore, this case can stimulate the peace in the region and ceasing the disputes on the international relations. Let’s try to assess these important aspects under the international law and present international relations. In this case, it will be clearly perceived that there are not theoretical and practical grounds of this question. One of the important aspects claimed is no ensuring the self-determination principle of International Law significantly for Palestinians at the region they live. Making the short trip to the history we can be sure that this claim is senseless. As we know, the territories where Palestinians are currently living in were annexed to the Ottoman Empire after the collapse of Arab Caliphate. Palestinians living at these territories were subject to Ottoman Authority until the beginning of last century. Weakening of the Ottoman Empire led to losing its power and supremacy at these lands and as the result, these lands were annexed to the territories of Great Britain. No leaving the essence of this question, one historical point should be highlighted that Jews have been the inhabitants of these lands since ancient times like Palestinians have dwelled at these territories. Afterwards, the majority of Jews migrated to different regions of the world for certain reasons. The historical conditions stipulated the mass return of Jews in different periods from the beginning of 20th century until the end of World War II. Jews who returned to their historical lands and reinstated the civilization, unique, cultural, religious elements inherited from their ancestors succeeded the establishment of state of Israel in an organized manner. The critical political processes, claims before and after this remarkable event have evoked the conflict situation artificially. Thus, the claim on the establishment of state of Palestine at the territories of Israel recognized, in disputed areas, at the territories where Palestinians are densely populated was put forward on the base of self-determination principle by provocation of adverse countries and non-legitimate, illegal organizations they support in that historical period. It is curious that such a claim was not raised at the previous periods when Palestinians lived under the domination of empires. Israel has been able to set up the compromised relationships with the Arabic countries at the vicinity and other Islamic countries at the Middle East throughout the conflicting political processes proceeding from the formation of the state of Israel till now. As the result of negotiations and agreements stipulating the peace process, the self-determination principle was recognized through the establishment of Palestine Autonomy. Furthermore, the formation of the state of Palestine is not excepted if Palestine negotiates on the issues arouse some artificial disputes and avoids some senseless claims. Nowadays, the senseless challenges of several countries, especially, Turkey as a regional ally until last years related with the critical political situation arising at the Jerusalem are deemed the contradictory acts. Unlike the fair position of Turkey at the political disputes and the peace challenges, Turkey doesn’t deal adequately with this question. Turkey’s government should analyze the political situation by comparing various political disputes worldwide and assess this question under the principles of International Law. Turkey should reinstate the relations with its old, powerful allies and partners through the acts mitigating the political tension. These acts can encourage the peace diplomacy and it is favor of Turkey and Middle East countries. The fair and reasonable dealing to the situation should cover the points of International Law, peace diplomacy and other points to be noticed. Let’s make comparison, for instance, the invasion and genocide policies in Nagorno-Karabakh and the political situation arising at the result of clashes led to the deaths of people related with the Jerusalem question. Armenia committed the occupation of Azerbaijan’s lands and the genocide of Azerbaijanis as though the thorough autonomy was ensured for Armenians at the Nagorno-Karabakh. The respected international organizations have recognized the facts of invasion at the territories of Azerbaijan, in Nagorno-Karabakh and furthermore, other seven surrounding regions by the support of several countries and genocide against Azerbaijanis through the adequate resolutions referred to the norms and principles of International Law. The accusations denoted against Israel don’t include the invasion of territories of another country, the violation against peaceful and non-aggressive population, the religious, ethnic discrimination and the self-determination principle. That is why, these accusations are senseless. Other points indicating no reasonable bases of the clash and dispute should not be overlooked as well. No details of religious, ethnic discrimination are observed in this political problem at all periods of conflict. Israel has set up the cultural, political and economic relations with the most of Arabic countries at the neighborhood and vicinity. Therefore, this political confrontation doesn’t involve the religious, national-ethnic essences. As one of the ancient civilizational centers, Jerusalem incorporated some major religions and cultures historically. As the religious, cultural and political centers of the world, several cities covering the same features are within the territories of different countries. In this respect, it is not an exceptional case that Jerusalem also is within the territorial boundaries of Israel and there is no any precedent not to accept this case. There are no restrictions for functioning of religions and cultures in Jerusalem. Another factor indicating the senselessness of the provocative propaganda of non-legitimate organizations on religious discrimination and discrepancies is the religious affiliation of Palestinians. Notwithstanding, the most of Palestinians are Muslims, some of Palestinians are Christians. And the claims are made generally on behalf of Palestinian people. Besides, Palestinian leaders don’t support Azerbaijan and Turkey related with the unfair claims of Armenians. So, the religious affiliation doesn’t matter for the political dispute on Jerusalem. One of factors fomenting the disputes at the Middle East is the sectarian policy of Iran. The Islamic Republic of Iran has adopted the ideology of Shiite sect as the political orientation and implements the policy of sectarian separatism in various countries at the Middle East. This policy has led to the tragedies and negative impacts on the Islamic religion. In this respect, it is undeniable that Turkey has carried out the integrative policy in terms of religions, sects and cultures at the region till now. Hopefully, Turkey will implement the efficient policy referred to the peace diplomacy. Nowadays, the sensible behavior of Israeli parliament (Knesset) on the false genocide of Armenians can be appreciated highly. The bilateral and multilateral diplomatic talks with the Allies on the basis of mutual compromises are inevitable in order to give positive results and to bring peace to the region.

CONTRADICTARY VIEWS ON INTERNATIONAL RELATIONS!


10 мая, 2018

AZERBAIJAN IN THE CONTEXT OF GEOPOLITICAL INTERESTS.

Early 19th century, after the invasion of Russia, whole Azerbaijan’s territories were partitioned into two parts between Russia and Iran twice on the basis of two contracts concluded. First one is Gulustan contract and second one is called Turkmenchay contract.At last, the north part of river Araz was joined to Russia and the south part of same river was annexed to Iran. Both (Russia and Iran) negotiated on the items of contracts which ensured the geopolitical interests of each of countries. Following the items of last contract, thousands of Armenians were massively moved from Iran to present Armenia’s territories and the Nagorno-Karabakh territories of Azerbaijan. Afterwards, Armenians voluntarily were involved in migration from present Turkey’s territories to present Armenia and Nagorno-Karabakh. These policies especially carried out by Russia with the participation of Iran referred to the deep geopolitical goals. As a community Armenians were organized for being geopolitical instrument of geopolitical goals of Russia by the consent of Iran. One of these goals was to isolate Azerbaijan from the west neighborhood and influence. This action restricts ethnic, cultural, political, social integrity from the west taking into consideration the former west neighbor of Azerbaijan. Ensuring this isolation,the second goal was to control South Caucasus, especially Azerbaijan through national, ethnic and religious conflicts if needed at the critical situations refusing the control of Russia on South Caucasus. Meanwhile, these political acts enable Russia long-term control and ruling on these regions. One of third important factor or goal was to possess natural resources, fertile lands of Azerbaijan, Oil of Baku and other resources of Caspian Sea.The dreams related with the geopolitical interests of Russian Empire and Iran on Azerbaijan and its vicinities (surroundings) came true for long years. Notwithstanding some minor uprisings became in different periods againstRussia’s and Iran’s policies in Azerbaijan, no positive results were attained for the freedom and independence of whole Azerbaijan. Early 20th century,the political situation in Russia became worse and complicated.Weakening of the government control due to revolutionary actions of the socialist movement aroused confrontation in social-political life of Russia. Meantime, as a political tool, the land claims of Armenians against Azerbaijan were provoked and supported by Russian government in order to keep the colonial regions under control through the national conflict. Rapid changes in social-political life evoked the conflict situation over Russia and its colonial regions and neighbors. The clashes and confrontations had proceeded in Russia and its vicinity until the revolutionary socialist movement liquidated the monarchic governing system of Tsar in Russia and the transition from the monarchical ruling system to the totalitarian socialist system had realized within 3 years since the October Socialist Revolution in 1917 till1920. After strengthening in power within 3 years, the Socialist Government of Russia started to implement the invasion policy against the previous colonial regions.By the support of the Socialist Government of Russia, the Armenian Dashnak-Bolshevik gangsters committed the massacre of Azerbaijanis and ethnic minorities as Jews in different regions of Azerbaijan in1918, March for facilitating re-occupation of Azerbaijan territories. The re-occupation of South Caucasus including Azerbaijan by Russia was committed through the pretext of disseminating socialist ideology as if Azerbaijani people were willing to be governed at the socialist system. The pretext of the Russian invasion troops was to support the Azerbaijan’s communists in order to alter the governing system in Azerbaijan. The politicalized and militarized Armenian gangsters were used as a political tool for occupation of Azerbaijan by Socialist Government of Russia. Due to these efforts of serving to the Socialist Russia, Armenians were awarded with the establishment of present Armenia in Azerbaijan’s territories and even, Armenians gained the provincial autonomy at the Nagorno-Karabakh territory of Azerbaijan afterwards by the support of USSR’s government in 1923. We should pay attention one point that especially the second goal of Russian policy functions every time. Thus, the politicalized and militarized Armenians have been a political tool of Russia till now including the Soviet times. The degradation of Soviet values, discriminating policies of Soviet government against soviet republics referred to the Russian nationalism, the regress in economy of USSR led to the collapse of USSR later 1980’s.The Russian power in USSR’s government again used local national conflicts no losing control over soviet republics. As a political tool, Armenians were functioned for the national conflict with Azerbaijan on the question of Nagorno-Karabakh territory.After the collapse of USSR, Armenia occupied the Nagorno-Karabakh territory and furthermore, other seven regions of Azerbaijan. Armenians also committed the genocide of Azerbaijanis in Khodjali district of Azerbaijan by the support of Russian troops in 1992, February 26. Nevertheless, Azerbaijan gained its independence in1991, this conflict, ceasefire and the fact of invasion is manipulated as a tool of political pressure by Russia till now. Armenia conducts itself as a political tool or satellite of Russia. Russia attempts to keep this question unsolved for influencing Azerbaijan and Armenia any time. This factor is directly a threat for independence, growth and development of both neighbor countries. So far, Armenia has not gained anything from the occupation of Azerbaijan’s lands. There are resolutions of UN recognizing the fact of occupation and strongly demanding to return Nagorno-Karabakh territory and other lands to Azerbaijan invaded by Armenia. Armenians claim on the self-determination principle of international law. However, another main principle of international law is territorial integrity of country. In this case, the self-determination principle can be only ensured through autonomy within the territorial jurisdiction of Azerbaijan. Furthermore, most of countries as Israel, USA and other western and eastern countries have recognized the territorial integrity of Azerbaijan and notice that Armenia is isolated due to the fact of invasion of Azerbaijan’s territories.Particularly, Israel, Jews organizations and global organizations worldwide balance the political situation at the South Caucasus through political power against the policies of Russia and Iran.Therefore, Armenia has been deprived of the international projects related with the Azerbaijan’s Crude Oil. BTC pipeline passes through the territory of Georgia. It means Georgia take profits from this global project and grows its economy. Armenia remains beyond from such kinds of global projects. Armenia with its poor economy goes down day by day. Therefore, Armenia is not able to get rid of economic recession. The economic aids and support of Russia do not satisfy for economic growth of Armenia. Russia gives importance for arming of Armenia for its political goals at the South Caucasus. Even, the economy of Russia does not base on the remanufacturing and manufacturing in many areas. Generally,the production in Russia is realized through no highest technology like western countries. Taking into account these factors, we should highlight that Azerbaijan and especially Armenia can’t apply such an economic system for their economic development and sustainable growth. All these points oblige Armenia to carry out true policy for reinstating the relations with Azerbaijan through returning the occupied territories. This is only a way to get rid of critical situation and isolation. Otherwise, the situation in Armenia will become more critical. The governing system of Russia does not involve the democratic values and supremacy of law.So, this governing system should not be applied toby the South Caucasian countries. Besides, the sanctions particularly covering financial and economic areas against Russia due to its invasion policies gradually restrict the potential of political, armed interference (intervention) to other countries. As well as, such kinds of Iran’s policies make sanctions updated against its actions.In the grounds of Shiite Ideology, Iran attempts to interfere to the Islamic countries at the vicinity and neighborhood through the pretext of protecting Shiite sect at these countries, especially in Azerbaijan. Actually, the main purpose is to carry out the invasion and expansion policies.The support of Israel, Jews and western global organizations covering all spheres make such influences harmless.It should be taken into consideration that the governing system of Iran provokes the discrimination among ethnic minorities and nations within Iran. Such an internal policy obliges Iran’s governing regime concentrate on resolution of internal questions initially. Particularly, Azerbaijani people constitute the majority of population of Iran. At least, the autonomous rights of Azerbaijani people have to be ensured by the religious governing regime of Iran for its stability. Taking into consideration the general outline of geopolitical interests on Azerbaijan, the relations with the developed, democratic western countries should be reinstated and enhanced in all spheres. The primary democratic values of the west have to be applied to the social life and the economic, political and legal governing system. Promoting the terms of free market economy properly make the country safe in economic, social political aspects. Ensuring the free trading, competitiveness, small and middle entrepreneurship, diminishing non-mandatory duties, raising economic activities in various areas enable the social farewell of people. This case considerably decreases the opportunities for the Foreign Intelligence Services especially, Russia and Iran to manipulate with and misuse the individuals and citizens of the country for their dirty political interests. Of course, Azerbaijan does not except the relations covering all spheres with Russia and Iran based on the civil values. They may be only healthy neighborhood relations. The loyalty of Azerbaijan to the multi-cultural values, tolerance to other nations, ethnic minorities ruling on Azerbaijan’s social, political atmosphere encourage good relations with any of peaceful countries. Analyzing above mentioned points reasonably allow to guarantee the security and development of the state.

Kamran Mammadov
Expert on political strategy
Phone: +994552583624  

19 апреля, 2018

EXEMPLARY FRIENDSHIP BETWEEN ISRAEL AND AZERBAIJAN.


T


The relations between Israel and Azerbaijan had been set up since Azerbaijan gained its independence. Israel is one of countries recognizing initially the independence of Azerbaijan in the early 90’s. The relations referred to civil, humanistic values between these two countries except all other partitioning elements and factors. Azerbaijan where the tolerance to other cultures and religions rules enables to set up sustainable relations with civil world and one of the best sample – Israel. Therefore, Azerbaijan is certainly considered a part of civil world by Israel. That is why the relations strengthen on the basis of confidence. As a result this confidence turns into friendship between Israel and Azerbaijan. Besides, Israel always supports Azerbaijan in its fair position dealing with Nagorno-Karabakh conflict. Unlike some neighboring and Islamic countries, Israel certainly highlights that the Azerbaijan’s  lands occupied by Armenia must be returned unconditionally anyway and demonstrates its position with real actions on this issue. The economic relations also tremendously had been developed and enhanced within 26 years between Israel and Azerbaijan. Israel has been purchasing the most of Azerbaijani oil. In turn, Israel plays exceptional role on supply of modern military technologies for Azerbaijan. Israel contributes Azerbaijan demonstrate its military power to hostiles and some neighboring countries having some claims against Azerbaijan. The security and military systems provided by Israel ensure confidence for Azerbaijan’s national security. The threats especially from north and south are prevented by this way. So, this factor enables to guarantee Azerbaijan’s State Security. As one of super powers over the world, Israel is capable to influence any country negotiate with Azerbaijan on its fair position dealing with Nagorno-Karabakh conflict. Meantime, necessary political recommendations and consultations from Israel experts assist to guarantee the state security and economic development of Azerbaijan. It allows long-term prosperity of Azerbaijan as well. Israel also takes into account the timing on fundamental changes needed.  Thus, these recommendations assist to guarantee the security of Azerbaijan and eliminate the implementation of political interests on Azerbaijan. The religious movements and sects in Azerbaijan are controlled successfully and without any scandal and provocation. The exceptional assistance of Israel on this matter can’t be denied as well. Otherwise, we can notice the actual situation at the Middle East currently. Resolution of conflict in Azerbaijan’s territory and stabilization would enable to enhance economic relations, to build Free Trade Zones with participation of Israel mainly in future.  Such a relationship will further strengthen friendship between Israel Azerbaijan.



Expert on Political Strategy
Kamran Mammadov
Azerbaijan, Sheki    Email: kamrani_78@mail.ru   Phone: +994552583624     

07 апреля, 2018

Azərbaycanın Rusiya və İran arasında bölüşdürülməsi.


Gəncə xanlığının işğalından və Azərbaycanın digər xanlıqlarının Rusiya tərəfindən işğalı İran və Türkiyənin, həbelə onların arxasında duran İngiltərə və Fransanın narahatlığına səbəb oldu. Azərbaycan tarixçisi A.Bakıxanovun yazdığına görə, «İran rusların sürətli müvəffəqiyyətlərinə dəhşətlə baxırdı. İran şahı 70 minlik qoşununu Zaqafqaziya sərhədlərində cəmləşdirdi». Şah sarayı Rusiya ilə müharibəyə hələ 1801-ci ilin yarısından- İngiltərə ilə müqavilə bağladıqdan sonra hazırlaşırdı
Lakin İranın daxilində baş vermiş çaxnaşmalar və İngiltərə tərəfindən real köməyin olmaması davakar əhval-ruhiyyəli şah sarayına soyuducu təsir göstərirdi. İngiltərə isə I Pavelin öldürülməsindən və xüsusən də Fransa qoşunlarının Rusiya və Misirdən getməsindən belə qənaətə gəldi ki, Hindistana yürüş planı Napoleonun şərq siyasətinin gündəliyindən çıxarılmışdır və şaha köməyə ehtiyac qalmayıb. Ona görə də İngiltərə vəd verməkdən uzağa getmirdi. Bununla belə o, İranı Rusiya ilə müharibəyə qızışdırırdı.
İran sarayı Rusiya ilə müharibəyə hazırlaşaraq Gürcüstanı Rusiyaya qarşı birgə çıxışa cəlb etmək məqsədi ilə öz nümayəndələrini buraya göndərdi. Zaqafqaziyanın hər yerinə şahın Gəncə və Gürcüstan üzərinə yerimək niyyətindən xəbər verən, xanlardan itaət və kömək göstərilməsini tələb edən fərman göndərildi.
1804-cü ilin mayında Fətəli şah başda olmaqla İranın yuxarı feodal təbəqələri rus qoşunlarının Zaqafqaziyadan çıxarılmasını tələb etdi. Tələb rədd olundu və 1804-cü il iyulun 10-da Rusiya ilə İran arasındakı diplomatik əlaqələr kəsildi, 10 il davam edən rus-İran müharibəsi başlandı. Bu müharibə hər iki tərəfdən Azərbaycan qarşı ədalətsiz müharibə idi, çünki onun torpaqlarının ələ keçirilməsi uğrunda gedirdi.
1804-cü il iyun ayının 16-da iki dövlət arasında diplomatik əlaqələr kəsildikdən sonra ilk döyüş iyulun 27-də Üçmüədzin monastrının divarları yaxınlığında,ikinci döyüş isə Qəmərli kəndi yaxınlığında oldu. Bu döyüşlərdə azuqənin çatışmaması, qoşunun azlığı ucbatından İran ordusu qələbə çaldı və rus qoşunları sentyabrın 4-də geri çəkilməyə məcbur oldular.
Rus qoşunun başçısı general Sisianov Şimali Azərbaycan xanlıqlarına təzyiqi davam etdirirdi. 1805-ci ildə Rusiya ilə Qarabağ xanlığı arasında Kürəkçay müqaviləsi bağlandı. Bu müqaviləyə əsasən xarici siyasət hüququnu itirdi, lakin daxili siyasət hüququ saxlanıldı. Daha sonra Şəki xanlığı ilə də eyni cür müqavilə imzalandı. 1805-ci ilin dekabrında Şamaxı xanlığı da Rusiyanın hakimiyyətinə keçdi.
İyunun 23-də donanma Ənzəli limanına çatdı. Desant çıxarmaq və Rəşti tutmaq üçün göstərilən uğursuz cəhtdən sonra rus eskadrası avqustun 12-də Bakı rayonuna yaxınlaşdı. Qalanın təslim edilməsi barədə danışıqlar başlandı. Zavalişin rədd cavabı alaraq avqustun 15-də qalanı atəşə tutmağa, avqustun 22-də isə şəhəri mühasirəyə almağa başladı. Avqustun 29-dək xanlığın mühüm strateji məntəqələri tutuldu.
İranla əlaqə saxlayan Bakı hakimi Hüseynqulu xan kömək üçün şah sarayına müraciət etdi. İran tarixçisi Nəsir Nəcminin məlumatına görə, Abbas Mirzə Urmiyalı Əsgər xana Bakı xanına kömək üçün qoşunlarla birlikdə dərhal yola düşməyi əmr etdi. Qubalı Şeyxəli xan da Hüseynqulu xana köməklik etməyə hazırlaşırdı. General Zavalişin Bakıya – Hüseynqulu xana Urmiya və Qubadan köməyin yaxınlaşmasından qorxaraq qalanı ələ keçirmədən Lənkəran yaxınlığındakı Sara adasına çəkildi. 1806-cı il fevralın əvvəllərində Sisianov artilleriyası olan böyük qoşun dəstəsi ilə Bakının iki kilometrliyində general Zavalişinin desant dəstəsi ilə birləşdi və Naxırbulaqda düşərgə saldı. Sisianov qalanın təslm edilməsini tələb etdi.
Fevralın 8-də Sisianov polkovnik Eristavinin müşayiəti ilə demək olar ki, mühafizəsiz şəkildə onu lap qalanın yanında gözləyən Bakı xanı ilə görüşmək üçün yola düşdü. Görüşdə o, Hüseynqulu xanın əmisi oğlu İbrahim bəy tərəfindən öldürüldü.
Bu hadisədən sonra C.Azərbaycanda rus qoşunlarının vəziyyəti ağırlaşdı,lakin Bakının və Dərbənd tutulması rusların strateji planlarında başlıca yer tuturdu. 1806-cı ilin iyununda Dərbənd oktyrabrında isə Bakı işğal edildi. Bakı xanlığını tutandan sonra ruslar bu xanlığı ləğv etdilər.
1806-cı ilin yazında İran qoşunları yenidən fəallaşdı. Napoleonun vəd etdiyi kömək burada az rol oynamadı. İran qoşunları Arazı keçərək Qarabağa yeridi.
İyunun 8-də rus və İran qoşunları arasında 1806-cı il kampaniyasının ilk döyüşü baş verdi. Şahbulaq və Əsgəran arasında, Ağdamda rus dəstəsi 4 min İran sərbazı ilə qarşılaşdı. Rus dəstəsi İran qoşununu sıxışdırdı və Əsgəranı tutaraq Şuşaya doğru irəlilədi.
Abbas Mirzə İbrahimxəlil xanı öz tərəfinə çəkmək üçün elçilərini onun yanına göndərdi. Bu dövrdə Şuşada yerləşən mayor Lisaneviçin başçılıq etdiyi rus qarnizonunun azlığı üzündən İbrahimxəlil xan xanlığın var-yoxdan çıxarılmasına yol verməmək üçün əvvəlcədən Lisaneviçlə razılaşaraq rus qoşunları gəlib çıxanadək iranlılarla mülayim rəftar etməyi qərara aldı. Rus qoşunlarının gəlib çıxmasının xeyli çəkməsi İran qoşunlarının lap qalaya yaxınlaşmasına səbəb oldu. İbrahimxəlil xan öz ailəsinin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün onu Şuşa qalası yaxınlığındakı Xankəndinə köçürdü. XIX əsrin I yarısıda yaşamış Azərbaycan tarixçisinin yazdığı kimi, «bəzi bədniyyətli adamlar xanı mayora elə şərləmişdilər ki, mayor gecə ikən bir dəstə döyüçü ilə onun məskəninə yollandı. Burada fələyin zalım hökmü ilə İbrahim xan bəzi ailə üzvləri və yaxın adamları ilə birlikdə öldürüldü.» Bu qətl çar zabitlərinin müstəmləkəçi vəhşiliyini səciyyələndirən parlaq misaldır. Belə yolla həm tərəddüd edən feodallar, həm də əhali ruslardan uzaqlaşdırıldı. Təsadüfi deyil ki, bu hadisələrdən dərhal sonra şəkili Səlim xan Rusiya ilə əlaqələri kəsdi, «əhalini üsyana qaldırdı və rus qoşunlarını xanlıqdan getməyə məcbur etdi».
1806-cı ilin qışında yeni baş komandan təyin olunmuş general Qudoviç Qarabağın idarə olunması haqqındakı fərmanı Mehdiqulu xana təqdim etdi.
Yay kampaniysının müvəffəqiyyətlə başa çatmasından sonra qarşıda Şimali Azərbaycanın qalan ərazisinin, ilk növbədə Bakı və Quba xanlıqlarının işğalı məsələsi dururdu.
Göstərilən xanlıqların işğalından sonra rus qoşunları Şəki xanlığındakı üsyanı yatırmaq üçün göndərildi. 1806-cı il oktyabrın 22-də Nuxa yaxınlığında həlledici döyüş baş verdi və şəkil Səlim xanın dəstələri məğlubiyyətə uğradı. Rus qoşunları Nuxa şəhərini mühasirəyə aldılar. Şəhər sakinləri müqavimət göstərməkdə davam edirdi. Bununla belə, nuxalıların müqaviməti qırıldı və rus qoşunları hücum edib Nuxanı ələ keçirtdilər. Səlim xan İrana qaçdı. Xanlığın idarə olunması üçün Şəkidə yerli, Rusiyaya meylli olan bəylərdən ibarət müvəqqəti idarə təşkil olundu.
Sonra rus qoşunları üsyan bürümüş Car-Balakənə yola düşdü. Rus qoşunları Carda üsyanları və Avar xanının, habelə digər Dağıstan feodallarının burada olan süvarilərini mühasirəyə aldılar. Tezlikl bu üsyan da yatırıldı.
Şimali Azərbaycan xanlıqlarında üsyan yatırıldıqdan sonra hökumət bir sıra yerli feodal hökmdarları dəyişdi.
1809-cu ildə İngiltərə İranla müqavilə imzaladı. Bu müqaviləyə görə, iran İngiltərə ilə düşmənçilik edən bütün dövlətlərlə münasibətlərini kəsməyi öhdəsinə götürdü. İngiltərə şaha Rusiya ilə müharibə müddətində hər il 120 min funt-sterlinq məbləğində maliyyə yardımı göstərməyi, silah, hərbi sursat və təlimatçılar verməyi vəd etdi.
1809-cu ilin sentyabrında 11 minlik İran süvari qoşunu Talış xanlığına soxuldu və Lənkəranı talan etdi. Mir Mustafa xan öz qoşunlarının qalıqları və ailəsi ilə birlikdə yarımadada gizlənməyə məcbur oldu. Həmin günlərdə Əsgəranda İran və Rusiya arasında danışıqlar yenidən başlandı. General Tormosov İran nümayəndəsi Mirzə Bezürkdən Talış xanlığının müstəqilliyini tanımağı tələb etdi.
İngiltərə və Türkiyənin maneçilliyi üzündən danışıqlar kəsildi. Türkiyə barışıq bağlanacağı təqdirdə İranla müharibədən azad olacaq qoşunların hesabına Rusiyanın güclənməsindən ehtiyat edirdi. Ona görə də sultan danışıqları pozmaq üçün öz səlahiyyətli nümayəndəsini qiymətli hədiyyələrlə Tehrana göndərdi. Abbas Mirzəyə isə 12 minlik nizami seçmə türk qoşunu təklif etdi. Zaqafqaziyadakı rus qoşunları ağır vəziyyətə düşdü.
1810-cu ilin iyununda İran qoşunları Qarabağa, Gəncəyə və Pəmbəkə doğru irəlilədi. İran qoşunlarının ön dəstələri Tuğ kəndinin yaxınlığında Qarğabazar adlanan yerdə dayandı. İranlılar Mehridə də möhkəmləndilər. Təbriz istiqamətində Cənubi Azərbaycana irəliləməyin açarı rolunu oynayan Mehrinin mühüm strateji əhəmiyyətini nəzərə alan, sayca 400 nəfərdən bir qədər artıq dəstəsi olan Kotlyarevski Mehriyə doğru hərəkət etdi. İyunu 15-də kəndi hücumla ələ keçirmək ona müəssər oldu. Arazın o tayına geri çəkilmiş iranlılar iyulun 2-də yenidən Mehriyə yaxınlaşdılar. Mühasirə beş gün davam etdi. Şah komandanlığı onun alınmazlığına əmin oaraq geri çəkilmək məcburiyyətində qaldı. İyulun 8-nə keçən gecə Kotlyarevski İran qoşunlarının Mehri yaxınlığında yerləşən düşərgəsinə qəflətən hücum etdi. Süngü döyüşündə İran dəstəsi darmadağın edildi və Qarabağın hüdudlarından kənara atıldı. Rus qoşunlarının bu qələbəsi Zaqafqaziyadakı bütün vəziyyəti dəyişdi. 1810-cu ilin avqustunda İran və Türkiyə arasında Rusiya əleyhinə hərbi ittifaq bağlandı. Lakin bunun da köməyi olmadı. İran qoşunları Ahalkələk yaxınlığında darmadağın edildi. Abbas Mirzə rus dəstələri ilə yeni toqquşmalardan çəkinərək barışıq haqqında danışıqlara yenidən başlamaq qərarına gəldi.
1812-ci ilin əvvəllərində 20 minlik İran ordusu Qarabağa soxuldu. O, Şahbulaq və Sultanbud tərəfə irəlilədi. Böyük miqdarda artilleriyaya malik olan şah qoşunların İngilis zabitlərinin komandanlığı altında azsaylı rus qarnizonunu mühasirəyə aldılar və asan qələbə çaldılar.
1812-ci ildə rusiya ilə iran arasında Aslandüz adlanan yerdə döyüş baş verdi. Bu döyüşdə ruslar əhəmiyyətli qələbə qazandılar. Elə həmin ilin dekabrında rus qoşunu Lənkəran xanlığını zəbt etdi.
Aslandüz və Lənkəran döyüşlərindən sonra ruslar müharibənin taleyini həll etmişdi. 1813-cü ilin əvvəlində sülh danışıqlarına başlandı. Oktyabrın 12-də Gülüstan kəndində sülh müqaviləsi bağlandı. Bu müqavilə İran tərəfindən Mirzə Əbdülhəsən xan, Rusiya tərəfində isə Rtışşev tərəfindən imzalandı. Bu müqaviləyə əsasən, İrəvan və Naxçıvan İranın, qalan xanlıqların ərazisi isə Rusiyaya ilhaq edildi. Bundan başqa yalnız rusların Xəzərdə donanma saxlamaq hüququ var idi. Gülüstan müqaviləsi dünya tarixində özgə torpaqlarının bölüşdürülməsi üçün bağlanmış ilk anti-humanist və zorakl müqavilələrdəndir.
1826-cı ildə Rusiya-İran müharibəsinin II mərhələsi başlandı. 1826-cı l mayın 26-da İran qoşunu sərhəd dəstələrinə hücum etdi, iki aydan sonra isə iyulun 19-da Abbas Mirzənin 60 minlik ordusu Şimali Azərbaycana soxuldu. Abbas Mirzənin planı qəflətən Qarabağa soxulmaq, Şuşanı ələ keçirmək və sonra isə Gəncəni tutmaqla Tiflisə hücum etmək idi. İrəvan sərdarı Hüseyn xan cənubdan Şuragəl və Pəmbəyə soxulmalı və burada Abbas Mirzənin əsas qüvvələrinin yaxınlaşmasını gözləməli idi. Abbas Mirzənin yanında olan gürcü şahzadəsi Aleksandr isə İran ordusu ilə Kaxetiyaya girməli və burada Car-Balakən dəstələri ilə birləşib Şimal-Şərqdən Tiflis üzərinə hərəkət etməli idi.
Ruslar Qarabağ mahallarını işğal edərək Şuşa qalasını mühasirəyə aldılar. Şuşa qalasının mühasirəsi 48 gün davam etdi. Abbas Mirzənin təslim olmaq haqqında dəfələrlə verdiyi tələblər Şuşa qarnizonunun rəisi polkovnik Reut tərəfindən rədd edildi. Şuşa qalasını uzun müddət mühasirədə saxlamaq İran hərbi komandanlığının səhvi idi. Yermolov başa düşürdü ki, azsaylı qüvvələrlə bütün cəbhə boyu düşmənə əks zərbə vurmaq mümkün deyil. Bütün qüvvələri Cənubi Qafqazın hərbi-siyasi mərkəzi olan Tiflisin müdafiəsində cəmləşdirməklə o, düzgün qərar qəbul etdi.
1826-cı ildə Şəmkir yaxınlığında qanlı döyüş oldu. Bu döyüşdə ruslar qələbə qazandılar. Şəmkir məğlubiyyətini eşidən Abbas Mirzə Gəncəyə gəldi. Gəncə yaxınlığındakı döyüşdə seçmə İran ordusu məğlub olaraq qaçmağa başladı. Gəncə döyüşü müharibənin gedişinə əhəmiyyətli təsir göstərdi.
1827-ci illərdə ruslar öncə Naxçıvan, sonra isə İrəvan xanlığını işğal etdi. İrəvanın işğalından sonra rus qoşunlarının C.Azərbaycana yürüşləri başlandı. 1827-ci ilin oktyabrında rus qoşunları Mərəndi, sonra isə Xoyu ələ keçirdilər. Oktyabr ayının 13-də Təbriz tutuldu
Vəziyyətin ağırlığını görə İngiltərə hökümətinin vasitəçiliyi ilə sülh danışıqlarına başlanıldı və 1828-ci fevralın 10-da Türkmənçay kəndində Abbas Mirzə və Paskeviç arasında sülh müqaviləsi bağlandı. Bu müqavilə 15 maddədən ibarət idi.
Türkmənçay müqaviləsi XIX əsrin birinci otuz ilində baş vermiş Rusiya-İran müharibələrinə son qoydu. Torpaqlarmızın iki yerə bölünməsi başa çatdı.
Cümşüdlü Vüqar
Uçot-iqtisad fakültəsi
Qrup 400
Qeyd: Məqalədən istifadə zamanı istinad zəruridir

Михаил Райф: Азербайджан и Израиль сотрудничают практически во всех сферах.

Председатель фракции Ликуд в городском муниципалитете, член муниципального совета Ришон-ле-Циона, Михаил Райф позитивно оценивает роль го...